انجمن گفتگوی خبرنگاران ایران

فائزه

انتشار اسکناس درشت مبارک باد
مرتضي الويري؛تصميم روز گذشته بانک مرکزي در زمينه انتشار اسکناس ده و پنجاه هزار توماني، مي تواند حرکتي ميمون و مبارک در حوزه سياست هاي پولي به حساب آيد. اين امر نشان مي دهد که بانک مرکزي درصدد شکستن سنت هاي غلط و اتخاذ تصميمات جديد براي مقابله با شرايطي است که در اثر بي توجهي به قانونمندي هاي شناخته شده اقتصادي گريبانگير کشور شده است. خوشبختانه بر خلاف اين ذهنيت غلط که چاپ اسکناس درشت تورم زاست، قائم مقام بانک مرکزي از آن به عنوان يک حرکت ضدتورمي که نقدينگي را تحت کنترل درمي آورد، نام برد. در واقع مطلب اين است که هيچ دليل علمي بر اينکه اسکناس درشت تورم زا باشد يا موجب کاهش ارزش پول ملي شود، وجود ندارد زيرا اين اقدام نه موجب افزايش نقدينگي مي شود و نه موجب افزايش سرعت گردش پول. حتي برعکس از نظر رواني، مردم براي خرج کردن پول درشت تمايل کمتري از خود نشان مي دهند. بهترين دليل در اين زمينه تجربه چاپ اسکناس هزار توماني در سال 1350 است. شاخص تورم در سال 1350 نشان مي دهد که پس از چاپ اسکناس هزار توماني افزايشي در شاخص تورم به وجود نيامد، در حالي که در سال هاي 52 و 53 اقتصاد کشور به دليل رشد نقدينگي ناشي از خرج کردن دلارهاي نفتي دچار رشد تورم شد. در سال 1350 حجم نقدينگي کشور 3/296 ميليارد ريال بود (5/49 ميليارد ريال اسکناس و مسکوک و 2468 ميليارد ريال سپرده). امروز اقتصاد کشور با نقدينگي عظيم 145 هزار ميليارد توماني مواجه است. در سال 1350 متوسط حقوق معلم در کشور ما حدود هزار تومان بود و يک معلم مي توانست حقوق يک ماه خود را به صورت يک برگ اسکناس هزار توماني دريافت کند. اگر بخواهيم بر مبناي مقايسه اين دو حجم نقدينگي و متوسط حقوق و دستمزد، درشت ترين اسکناس امروز را طراحي کنيم، دست تصميم گيران بانک مرکزي بسيار باز است. چاپ اسکناس درشت علاوه بر امتيازي که قائم مقام بانک مرکزي به آن اشاره کرده اند (تحت کنترل درآوردن نقدينگي از طريق جمع آوري ايران چک و چک پول هاي بانکي که نقش اسکناس را بازي مي کنند ولي تحت کنترل بانک مرکزي نيستند) داراي امتيازات زير نيز است؛ چاپ اسکناس درشت هزينه استهلاک اسکناس را به شدت کاهش مي دهد. طبق اطلاعات موجود کشور ما يکي از پرهزينه ترين کشورها از نظر استهلاک اسکناس است و سالانه حدود 130 ميليارد ريال صرف جايگزيني اسکناس هاي فرسوده و چاپ اسکناس نو مي شود. در صورت انتشار اسکناس درشت به دليل تقليل تعداد قطعات به يک صدم يا يک پنجاهم، هزينه استهلاک به طور چشمگير کاهش مي يابد و جابه جايي اسکناس نيز تسهيل مي شود. در نظر بگيريد که براي حمل يکصدهزار تومان يک برگ اسکناس صد هزار توماني داشته باشيد. در مقايسه با اينکه صد عدد هزار توماني يا دويست عدد پانصد توماني يا هزار عدد صد توماني، با خود حمل کنيد طبيعي است که چه از نظر استهلاک و هزينه چاپ اسکناس و چه از نظر سهولت حمل، تفاوت فاحشي بين روش هاي فوق وجود دارد.دومين امتياز بالارفتن قدرت مانور عابربانک هاست. همه روزه ميليون ها ساعت وقت مردم در بانک ها صرف دريافت پول مي شود. عابربانک ها قدرت پرداخت مبالغ بالا را ندارند زيرا سيستم مکانيکي اين دستگاه ها نمي تواند هربار بيش از تعداد محدودي برگ اسکناس را تحويل دهد. اگر در يک روز تعطيل گرفتار اورژانس بيمارستان ها شويد و بخواهيد بيماري را بستري کنيد پول نقد مطالبه مي کنند. در چنين وضعي که بانک تعطيل است و عابربانک ها در پرداخت محدوديت دارند، مي توانيد تصور کنيد که چه دغدغه و فشاري بر نزديکان بيمار تحميل مي شود. با چاپ اسکناس درشت عابربانک ها مي توانند مبالغ بالا را در قالب اسکناس هاي درشت در اختيار مردم قرار دهند. به اين ترتيب هم مراجعه مردم به بانک ها کم شده و هم در ايام تعطيل مردم با مشکل مواجه نمي شوند.
_________________

خود را برای پیشرفت مردم ارزانی دار تا مردم پشتیبان تو باشند . ارد بزرگ

به رویاها ایمان بیاورید که دروازه های ابدیت اند . جبران خلیل جبران